Procesor (ang. processor) nazywany często CPU (ang. Central Processing Unit) - urządzenie cyfrowe sekwencyjne potrafiące pobierać dane z pamięci, interpretować je i wykonywać jako rozkazy. Procesor bywa też nazywany jednostką centralną (poprzez tłumaczenie ang. CPU, Central Processing Unit w sposób dosłowny) - to określenie przyjęło się jedynie w wąskim gronie informatyków.

Współcześnie większość procesorów posiada wielordzeniową budowę. Takie rozwiązanie pozwoliło na wyeliminowanie problemu ze wzrostem poboru energii i ciepła wraz ze zwiększaniem taktowania procesorów. Modelem który zapoczątkował ten trend był Intel Pentium D. Prawdziwym przebojem stał się dopiero Intel Core 2 Duo zbudowany na bazie architektury Conroe (65nm). Najszybsze dziś modele posiadają rdzeń taktowany zegarem 3,16 Ghz (C2D E8500). Wymieniony procesor oparto o najnowocześniejszą architekturę Penryn wykonanym w procesie technologicznym 45nm ( tj. odległość między tranzystorami wynosi 45 nanometrów). AMD wypuścił własny model procesora dwurdzeniowego o nazwie Athlon 64 X2. Obie firmy Intel i ADM mają w ofercie także modele czterodzeniowe (Quad Intela i Phenom AMD).Obecnie Intel prowadzi testy 8-rdzeniowego procesora.

Rodzaje procesorów:

  • Intel: Pentium III, Pentium IV, Celeron, Celeron II,
  • AMD: Atlon, Duron, Athlon XP +, Athlon 64;
Każda z tych firm posiada w swojej ofercie szeroką ofertę procesorów w bardzo zróżnicowanych cenach. Ogólnie można przyjąć, że im procesor droższy tym wydajniejszy. Procesory są montowane na płycie głównej, które są wyposażone w różne typy podstawek (np. Socket 754, Socket 478, Socket AM2, Socket 775).

Podstawowe parametry procesorów:

  • zewnętrzna częstotliwość taktowania procesora (FSB),
  • wewnętrzna częstotliwość taktowania procesora (zazwyczaj jest to pomnożona zewnętrzna częstotliwość pracy, np. Pentium III 667 - cz. zewn. to 133 MHz, wewnętrzna 667 MHz = 5 * 133 MHZ) - częstotliwość, z jaką pracuje jądro procesora,
  • ilość pamięci Cache L1 i L2,
  • zestaw dostępnych rozkazów (oprócz standardowych dodatkowo MMX, SSE, 3D-NOW),
  • rodzaj zastosowanej obudowy i wyprowadzeń.
Komputer oprócz procesora głównego (CPU) posiada procesory pomocnicze: obrazu (GPU), dźwięku, koprocesory arytmetyczne.
Aby dobrać płytę główną do procesora wystarczy zwrócić uwagę na zgodność podstawki pod procesor, czyli jeżeli wybieramy procesor na Socket 939 musimy wybrać płytę główną, której nazwa podkategorii rozpoczyna się od (s939).

Athlon 64 X2 AM2

Podział procesorów AMD w zależności od wydajności i nowoczesności:
  1. AMD Sempron (Socket A)
  2. AMD Sempron (Socket 754)
  3. AMD Sempron (Socket AM2)
  4. AMD Athlon 64 (Socket 754)
  5. AMD Athlon 64 (Socket 939)
  6. AMD Athlon 64 (Socket AM2)
  7. AMD Athlon X2 (Socket 939)
  8. AMD Athlon X2 (Socket AM2)
  9. AMD Athlon FX (Socket 939)
  10. AMD Athlon FX (Socket AM2)
  11. AMD Phenom (Socket AM2/AM2+)

Procesor Intel Celeron

Podział procesorów Intel w zależności od wydajności i nowoczesności:
  1. Intel Celeron D (Socket 478)
  2. Intel Pentium 4 (Socket 478)
  3. Intel Celeron D (Socket 775)
  4. Intel Pentium 4 64bit (Socket 775)
  5. Intel Pentium D 64bit (Socket 775)
  6. Intel Dual Core 64 bit (Socket 775)
  7. Intel Core2 Duo 64bit (Socket 775)
  8. Intel Core 2 Quad (socket 775)